IGRA USTVARJALNOSTI


Teorija in praksa urejanja prostora | Številka 13 | Leto 2025 | ISSN 2350-3637

Tomaž Berčič:

Pregled razvoja UI v ustvarjalnih poklicih leta 2025: rojstvo digitalnega nadčloveka

Creative Commons License DOI | UDK 004.8:7.07:1 | POSLANO: | PREGLEDANO: | OBJAVLJENO: 12/2025
Organizacija: Univerza v Ljubljani, Fakulteta za arhitekturo, Slovenija



POVZETEK
Prispevek nadaljuje razpravo o razvoju umetne inteligence v ustvarjalnih poklicih, ki jo je avtor začel leta 2024, in jo razširja z dogajanji, ki so zaznamovala leto 2025 in začetek leta 2026. Osrednji konceptualni okvir izhaja iz Nietzschejeve figure nadčloveka (Übermensch); tako kot Nietzsche razume nadčloveka kot bitje, ki si samo ustvarja vrednosti iz kaosa, agentna umetna inteligenca leta 2025 presega meje pasivnega orodja in vstopa v prostor avtonomnega ustvarjanja. S pomočjo Heideggrove filozofije po tehniki razkrivanja (Entbergen) in Baudrillardove teorije simulakra razpravljamo o tem, kaj tak prehod pomeni za arhitekturo, oblikovanje, računalniške igre in film. Pozornost je posvečena tudi pravnim in etičnim vprašanjem avtorstva ter epistemološkim tveganjem homogenizacije pri uporabi ustvarjalnih orodij. Prispevek se zaključi z razmislekom o konkretnih pedagoških implikacijah za ustvarjalne poklice v dobi, ko meja med avtorjem in orodjem postaja vse bolj porozna.

KLJUČNE BESEDE
umetna inteligenca, agentni sistemi, ustvarjalne industrije, avtorstvo, simulaker, Nietzsche, Heidegger, Baudrillard, tvorbna umetna inteligenca, izobraževanje

CELOTEN ČLANEK
https://iu-cg.org/paper/2025/IU-CG.2025.13.064-069.pdf (0.69 MB)

CITAT
Berčič, T. (2025). Pregled razvoja UI v ustvarjalnih poklicih leta 2025: rojstvo digitalnega nadčloveka. Igra ustvarjalnosti - Creativity Game, (13), 64-69. https://doi.org/

Kopiraj citat v odložišče (APA stil)

VIRI IN LITERATURA:
Adobe Inc. (2025a). Firefly 3.0: Product overview and capabilities. Adobe. Na voljo na: https://www.adobe.com/products/firefly.html
Adobe Inc. (2025b). Creators' Toolkit Report: How content creators are integrating generative AI. Adobe MAX. Na voljo na: https://news.adobe.com/news/2025/10/adobe-max-2025-creators-survey
Anantrasirichui, N., Zhang, F., Bull, D. (2025). Artificial Intelligence in Creative Industries: Advances Prior to 2025. arXiv:2501.02725v4.
Autodesk Inc. (2025). The 3 biggest Autodesk AI takeaways from AU 2025. Autodesk News. Dostopno 16. 9. 2025 na: https://adsknews.autodesk.com/en/news/the-3-biggest-autodesk-ai-takeaways-from-au-2025/
Bain, M. (2023). Why Collina Strada's Hillary Taymour thinks generative AI is a 'game changer'. Business of Fashion. Na voljo na: https://www.businessoffashion.com/articles/technology/how-collina-strada-used-ai-to-design-its-new-collection/
Bandi, A., Kongari, B., Naguru, R., Pasnoor, S., Vilipala, S.V. (2025). The rise of agentic AI: A review of definitions, frameworks, architectures, applications, evaluation metrics, and challenges. Future Internet, 17(9), https://doi.org/10.3390/fi17090404
Baudrillard, J. (1999). Simulaker in simulacija / Popoln zločin (prev. A. Kosjek, S. Pelko). Ljubljana: Študentska založba.
Bell, J. (2024). AI in architecture: Zaha Hadid Architects on its pioneering use and collaborating with NVIDIA. Wallpaper*. Na voljo na: https://www.wallpaper.com/architecture/zaha-hadid-architects-nvidia-ai-in-architecture
Berčič, T., Bohanec, M., Ažman Momirski, L. (2024). Integrating multi-criteria decision models in smart urban planning: A case study of architectural and urban design competitions. Smart Cities, 7(2), 786–805. https://doi.org/10.3390/smartcities7020033
Berčič, T., Mahovič, A. (2024). UI v ustvarjalnih industrijah 2024: Začetki preboja. Igra ustvarjalnosti – Creativity Game, 12. https://doi.org/10.15292/IU-CG.2024.12.045-054
Birrer, A., Just, N. (2025). What we know and don't know about deepfakes: An investigation into the state of the research and regulatory landscape. New Media & Society, 27(12), 6819–6838. https://doi.org/10.1177/14614448241253138
Canva Pty Ltd. (2025). Canva AI: Design tools and generative features. Na voljo na: https://www.canva.com/
Chen, J. (2025). RhinoMCP: Rhino Model Context Protocol integration [Programska oprema]. GitHub. Na voljo na: https://github.com/jingcheng-chen/rhinomcp
European Parliament and Council of the European Union. (2024). Regulation (EU) 2024/1689 of the European Parliament and of the Council of 13 June 2024 laying down harmonised rules on artificial intelligence (Artificial Intelligence Act). Official Journal of the European Union, L 2024/1689. Na voljo na: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32024R1689
Google DeepMind. (2025). Veo 3: Technical Overview. Na voljo na: https://deepmind.google/models/veo
Heidegger, M. (2003). Predavanja in sestavki (prev. T.Hribar et al.). Ljubljana: Slovenska matica.
Hello Games. (2016). No Man's Sky [Video igra]. Hello Games. https://www.nomanssky.com/
Mitra, J. (2025). No copyright protection for AI-assisted creations: Thaler v. Perlmutter. Carlton Fields. Na voljo na: https://www.carltonfields.com/insights/publications/2025/no-copyright-protection-for-ai-assisted-creations-thaler-v-perlmutter
Nietzsche, F. (1999). Tako je govoril Zaratustra (prev. J. Moder, 2. ponatis). Ljubljana: Slovenska matica. (Izvirnik objavljen 1883–1885)
Niyompatama, M.J., Lapatoura, I. (2025). Generative AI in fashion design creation: a copyright analysis of AI-assisted designs. Journal of Intellectual Property Law & Practice, 20(10), 654–666. https://doi.org/10.1093/jiplp/jpaf045
OpenAI. (2025). Sora 2.0: Technical Report on Spatially Coherent Video Generation. San Francisco: OpenAI. Na voljo na: https://openai.com/research/sora-2
Runway ML. (2025). Gen-4: Architecture and Capabilities Report. New York: Runway Research. Na voljo na: https://runwayml.com/research/
Steinberger, P. (2025). Moltbot: Open-source personal AI assistant [Računalniška programska oprema]. GitHub. Na voljo na: https://moltbot.you
U.S. Copyright Office. (2025). Copyright and artificial intelligence, Part 2: Copyrightability. Dostopno 29. 1. 2025 na: https://www.copyright.gov/ai/
UOC Research. (2025). AI Could Automate Up to 26% of Tasks in Creative Professions. Na voljo na: https://uoc.edu/en/news/2025/ai-could-automate-creative-professions
Weglarz, D., Pla-Garcia, C., Jiménez-Zarco, A.I. (2025). Aceptación de la Inteligencia Artificial Generativa en la industria creativa: el rol del modelo UTAUT, reconocimiento y la confianza de marca en su adopción. RETOS. Revista de Ciencias de la Administración y Economía, 15(29), 9–27. https://doi.org/10.17163/ret.n29.2025.01
ZHA Research. (2025). Computational Design Report 2025: Agentic Morphogenesis. London: Zaha Hadid Architects.